Các dấu hiệu lên cơn nghiện và cách xử lý tránh nguy hiểm

Bản chất của "Cơn nghiện"

Về mặt y học, nghiện chất không đơn thuần là một thói quen hay sự sa ngã về đạo đức, mà là một bệnh lý mạn tính của não bộ. Khi một người sử dụng chất gây nghiện trong thời gian dài, cấu trúc và chức năng của hệ thần kinh trung ương sẽ bị tái cấu trúc. Chất gây nghiện chiếm quyền kiểm soát hệ thống phần thưởng của não, ép buộc cơ thể duy trì một lượng nồng độ chất nhất định để đạt trạng thái "cân bằng mới".

Hiện tượng "lên cơn nghiện" xảy ra khi nồng độ chất này trong máu bị sụt giảm đột ngột hoặc bị cắt đứt hoàn toàn. Lúc này, do mất đi chất ức chế hoặc kích thích quen thuộc, hệ thần kinh trung ương rơi vào trạng thái mất kiểm soát, phát ra các tín hiệu phản ứng dữ dội để đòi hỏi dung nạp chất. Đây là một chuỗi phản ứng sinh lý học phức tạp, gây áp lực cực hạn lên cả hệ thống thần kinh, tim mạch và tiêu hóa của người bệnh.

Các dấu hiệu lên cơn nghiện phổ biến

Triệu chứng thể chất

Các biểu hiện thể chất là minh chứng rõ ràng nhất cho sự khủng hoảng sinh học bên trong cơ thể. Tùy thuộc vào loại chất và mức độ lệ thuộc, các triệu chứng này thường xuất hiện theo mô thức lũy tiến:

• Vật vã và kiệt sức: Ở giai đoạn đầu của cơn thèm thuốc, hệ thần kinh thực vật bắt đầu bị kích ứng dẫn đến các phản xạ tự nhiên không kiểm soát như ngáp vặt liên tục, chảy nước mắt, nước mũi ròng rã. Đồng thời, do trung tâm điều khiển ở não bộ bị xáo trộn, đồng tử của người bệnh có xu hướng giãn to rõ rệt, ánh mắt lờ đờ và cơ thể rơi vào trạng thái suy nhược, kiệt quệ năng lượng.
• Đau đớn thể xác: Hệ thống thụ cảm cảm giác đau bị kích hoạt quá mức, gây ra những cơn đau nhức sâu trong xương khớp và co thắt cơ bắp dữ dội, thường mô tả như có dòi bò trong xương. Tình trạng này đi kèm với các cơn run rẩy chân tay cục bộ hoặc toàn thân, thậm chí xuất hiện các cơn co giật cơ học do hệ thần kinh bị kích thích quá độ.
• Rối loạn tiêu hóa: Hệ tiêu hóa bị tác động mạnh mẽ do sự mất cân bằng của các chất dẫn truyền thần kinh tại đường ruột. Người bệnh liên tục đối mặt với cảm giác buồn nôn, nôn mửa khan hoặc nôn ra dịch vị, đi kèm tiêu chảy cấp tính. Tình trạng này kéo dài dẫn đến chứng chán ăn hoàn toàn, mất nước và sụt cân một cách chóng vánh chỉ sau vài ngày lên cơn.
• Phản ứng ngoài da và vận mạch: Cơ chế điều hòa thân nhiệt của cơ thể bị rối loạn nặng nề. Người bệnh có biểu hiện vã mồ hôi đầm đìa dù đang ở trong phòng lạnh, hoặc ngược lại, xuất hiện những cơn ớn lạnh dọc sống lưng, nổi da gà. Đồng thời, nhịp tim đập nhanh đột ngột, huyết áp dao động thất thường gây áp lực lớn lên hệ tuần hoàn.
  
  

Biểu hiện tâm lý

Bên cạnh nỗi đau thể xác, sự khủng hoảng về mặt tâm thần trong cơn nghiện diễn ra hết sức phức tạp và khó lường, các dấu hiệu lên cơn nghiện ở mặt tâm lý như:

• Thay đổi cảm xúc cực độ: Sự thiếu hụt chất dẫn truyền thần kinh như Dopamine khiến tâm trạng người bệnh đảo lộn hoàn toàn. Họ rơi vào trạng thái bồn chồn, lo âu tột độ, hoảng loạn vô cớ hoặc chìm sâu vào u uất, buồn bã. Khi cơn thèm khát lên đỉnh điểm, cảm xúc này nhanh chóng chuyển hóa thành sự cáu gắt, giận dữ và hành vi hung hăng, mất kiểm soát.
• Mất kiểm soát nhận thức: Khi vỏ não bị tổn thương và ức chế, chức năng định hướng không gian, thời gian và thực tại bị suy giảm. Người bệnh rơi vào trạng thái rối loạn tâm thần cấp tính, xuất hiện các ảo giác nặng nề: nghe thấy những âm thanh đe dọa không có thực (ảo thanh) hoặc nhìn thấy các hình ảnh quái dị, đáng sợ (ảo thị), khiến họ không còn phân biệt được đâu là đời thực.
  
  

Hành vi đặc trưng

Sự thôi thúc từ não bộ sẽ trực tiếp thao túng và định hình lại các hành vi hằng ngày của người bệnh theo hướng tiêu cực:

• Thèm thuốc mãnh liệt: Nỗi thèm khát tột độ này làm lu mờ mọi lý trí, đạo đức và nhận thức pháp luật. Để có được chất gây nghiện nhằm giải tỏa cơn vật vã, người bệnh có thể thực hiện bất kỳ hành vi lệch chuẩn nào, từ nói dối, lừa gạt, trộm cắp tài sản gia đình cho đến sẵn sàng hành hung, gây nguy hiểm cho người xung quanh.
• Mất ngủ kéo dài: Khi đã lấn sân vào sử dụng các chất gây nghiện, nó sẽ làm đảo lộn hoàn toàn đồng hồ sinh học. Người bệnh hầu như thức trắng nhiều đêm liên tiếp, không thể đi vào giấc ngủ do thần kinh bị kích thích và cơ thể đau đớn. Nếu có ngủ, họ thường rơi vào trạng thái ngủ ngày, thức đêm hoặc gặp ác mộng liên tục.
• Cách ly xã hội: Nhằm che giấu tình trạng của bản thân và tập trung thời gian cho việc tìm kiếm chất kích thích, người bệnh có xu hướng tự cô lập, cắt đứt liên lạc với người thân, bạn bè lành mạnh. Họ chỉ chủ động tìm kiếm và giao du với các hội nhóm, môi trường có những đối tượng cùng sử dụng chất giống mình.
  
  

Các dấu hiệu nguy hiểm, nghiêm trọng cần cấp cứu

Trong nhiều trường hợp, người bệnh không chỉ dừng lại ở mức độ vật vã mà có thể tiến triển thành các biến chứng đe dọa trực tiếp đến tính mạng. Người nhà cần đặc biệt lưu ý các dấu hiệu nguy kịch sau để gọi ngay trung tâm cấp cứu.

• Co giật liên tục, sùi bọt mép: Triệu chứng này cực kỳ phổ biến và nguy hiểm ở những người lên cơn vật vã. Biến chứng này có thể dẫn đến chấn thương sọ não do té ngã hoặc ngạt thở do tụt lưỡi.
• Ảo giác dữ dội và hoang tưởng kích động: Khi người bệnh bị hoang tưởng tự sát hoặc hoang tưởng bị hại chi phối, họ không còn làm chủ được hành vi. Họ có xu hướng lao vào gương, nhảy lầu để tự hủy hoại bản thân hoặc sử dụng hung khí tấn công điên cuồng những người xung quanh vì nghĩ mình đang bị đe dọa.
• Suy hô hấp và trụy tim mạch: Nhịp tim tăng nhanh quá mức dẫn đến loạn nhịp, huyết áp tụt sâu đột ngột, thở nông, thở rít hoặc xuất hiện các cơn ngưng thở. Người bệnh có thể tím tái môi, đầu ngón tay và nhanh chóng rơi vào trạng thái hôn mê, ngất xỉu.
  
  

Cách xử lý an toàn khi người thân lên cơn nghiện

Khi đối mặt với người thân đang có các dấu hiệu lên cơn nghiện, sự bình tĩnh và xử lý khoa học của người xung quanh sẽ góp phần giảm thiểu rủi ro tổn thương:

Bước 1: Đảm bảo an toàn cho bản thân và người xung quanh

Trước tiên, hãy nhanh chóng di dời toàn bộ các vật dụng sắc nhọn, dễ vỡ hoặc có khả năng gây sát thương ra khỏi tầm tay của người bệnh. Nếu người bệnh có dấu hiệu kích động mạnh hoặc xuất hiện ảo giác, tuyệt đối không đứng quá gần hoặc cố gắng dùng vũ lực để khống chế một mình. Hãy giữ khoảng cách an toàn, tìm kiếm sự trợ giúp từ những người xung quanh và luôn chuẩn bị sẵn lối thoát hiểm phòng trường hợp người bệnh tấn công bất ngờ.

Bước 2: Liên hệ hỗ trợ y tế

Các biến chứng tâm thần cần được can thiệp bởi những người có chuyên môn. Hãy lập tức liên hệ với các cơ sở y tế gần nhất, các trung tâm điều trị cai nghiện hoặc gọi cấp cứu nếu nhận thấy các dấu hiệu nguy kịch (co giật, suy hô hấp, hoang tưởng kích động). Trong thời gian chờ đợi y tế, hãy đưa người bệnh vào một căn phòng thoáng mát, yên tĩnh, hạn chế ánh sáng mạnh và tiếng ồn để giảm kích thích lên hệ thần kinh.

Xem thêm: Đi cai nghiện bắt buộc có phải là tiền sự không?

Giải pháp lâu dài để vượt qua cơn nghiện

Cai nghiện là một hành trình điều trị y khoa toàn diện, đòi hỏi sự kiên trì và can thiệp đúng phương pháp:

Không tự ý cai nghiện

Nếu tự ý nhốt người bệnh trong phòng để tự cắt cơn mà không có sự giám sát của nhân viên y tế là một sai lầm cực kỳ nguy hiểm. Đối với nhiều loại chất, hội chứng cai đột ngột có thể gây ra những rối loạn sinh học nghiêm trọng, dẫn đến tử vong do trụy tim mạch hoặc co giật kéo dài.

Điều trị tại các cơ sở chuyên khoa uy tín

Gia đình cần đưa họ đến trung tâm y tế hoặc trung tâm cai nghiện được cấp phép để được thăm khám, đánh giá chính xác mức độ lệ thuộc. 

• Nếu trong trường hợp nghiện nhẹ hoặc mới nghiện, bác sĩ chuyên khoa có thể xem xét và cho phép thực hiện quy trình cai nghiện tại nhà, với điều kiện gia đình có đủ khả năng hỗ trợ, giám sát chặt chẽ và tuân thủ tuyệt đối các hướng dẫn y tế. 
• Đối với các trường hợp trung bình đến nặng, người bệnh sẽ được xây dựng phác đồ điều trị chuyên sâu tại cơ sở. 
  
  

Dù là cai nghiện tại nhà hay trung tâm, người bệnh đều sẽ được bác sĩ chỉ định kê đơn các loại thuốc nhằm cắt cơn êm dịu, giảm thiểu đau đớn như Heantos 4,... Đồng thời, các liệu pháp trị liệu tâm lý và nâng đỡ thể trạng sẽ được kết hợp đồng bộ nhằm giúp người bệnh phục hồi chức năng não bộ, tái hòa nhập cộng đồng bền vững và phòng chống tái nghiện hiệu quả.

Đối mặt với các dấu hiệu lên cơn nghiện vật vã của người thân là một thử thách lớn về cả tâm lý lẫn kỹ năng đối với mỗi gia đình. Tuy nhiên, thay vì hoang mang hay cô lập người bệnh, trang bị những kiến thức xử lý khoa học và lựa chọn một lộ trình cai nghiện uy tín sẽ giúp giảm thiểu tối đa các rủi ro nguy hiểm.

Nếu bạn hoặc người thân đang phải đối mặt với những khó khăn do chất gây nghiện gây ra và cần một giải pháp cắt cơn êm dịu, an toàn ngay tại nhà, hãy chủ động tìm kiếm sự đồng hành từ các chuyên gia y tế uy tín. Cai nghiện tại nhà Heantos 4 luôn sẵn sàng lắng nghe và đồng hành cùng gia đình bạn.

• Khám và đánh giá mức độ lệ thuộc chất bởi bác sĩ chuyên khoa.
• Tư vấn phác đồ cai nghiện tại nhà bằng bài thuốc hỗ trợ cắt cơn an toàn, giảm tối đa cảm giác vật vã, thèm thuốc và tránh tái nghiện bền vững.
• Đồng hành, theo dõi sát sao và hỗ trợ tâm lý cho người bệnh trong suốt quá trình phục hồi.
  
  

Thông tin liên hệ: 

• Địa chỉ: Nhà A18, số 18 Hoàng Quốc Việt, Cầu Giấy, Hà Nội.
• Mobile: 0982850619 - 0967869916
• Zalo: 0986609890
• Email: tv.cainghien@gmail.com