Thuốc lá điện tử chủ quan dẫn đến phụ thuốc, giới trẻ nghiện lúc nào không biết

Vì sao giới trẻ dễ chủ quan và nghiện thuốc lá điện tử lúc nào không biết?

Nhiều bạn trẻ bắt đầu vape chỉ vì tò mò, hút thử hoặc bị bạn bè rủ rê. Từ vài lần sử dụng, nicotine có thể khiến việc hút dần trở thành thói quen và khó kiểm soát.

Điều đáng lo là sự phụ thuộc thường diễn ra âm thầm. Khi xuất hiện cơn thèm, khó chịu lúc không hút hoặc nhiều lần muốn bỏ nhưng không thành công, người dùng mới nhận ra mình đã phụ thuộc nicotine.

Tại Việt Nam, WHO hiện tiếp tục cảnh báo về nguy cơ nghiện nicotine ở thanh thiếu niên và cho rằng các sản phẩm nicotine được thiết kế, tiếp thị theo cách hấp dẫn giới trẻ.

Nghĩ rằng thuốc lá điện tử chỉ là “hơi nước” và không gây nghiện

Đây là một trong những quan niệm khiến người trẻ dễ chủ quan.

• Thuốc lá điện tử tạo ra khí dung (aerosol) chứ không đơn thuần là hơi nước.
• Sản phẩm có thể chứa nicotine – chất có khả năng gây nghiện cao.
• Sử dụng nicotine lặp lại có thể dẫn đến thèm nicotine và phụ thuộc.
• Thanh thiếu niên là nhóm đặc biệt cần được bảo vệ vì não bộ vẫn đang phát triển.
  
  

  Nghĩ rằng thuốc lá điện tử không gây nghiện 

WHO tại Việt Nam cảnh báo nicotine có thể ảnh hưởng đến trí nhớ, khả năng học tập và kiểm soát tâm trạng ở trẻ em, thanh thiếu niên.

Vì vậy, đừng chỉ hỏi “hút vape có hại không?”, mà cần quan tâm: người trẻ còn kiểm soát được việc sử dụng hay đã bắt đầu phụ thuộc nicotine?

Hương vị và thiết kế sản phẩm khiến việc sử dụng trở nên hấp dẫn

Thiết kế nhỏ gọn, kiểu dáng hiện đại cùng nhiều hương vị trái cây, bạc hà hoặc vị ngọt có thể khiến thuốc lá điện tử trở nên hấp dẫn với người trẻ.

Tuy nhiên:

• Hương vị dễ chịu không đồng nghĩa với an toàn.
• Hình thức giống một thiết bị công nghệ không có nghĩa sản phẩm vô hại.
• Hương vị có thể khiến người mới dễ tiếp tục sử dụng.
• Nếu sản phẩm chứa nicotine, nguy cơ phụ thuộc vẫn tồn tại.
  
  

WHO cũng cảnh báo ngành công nghiệp nicotine sử dụng nhiều cách thức để thu hút và duy trì người dùng trẻ.

Tâm lý “mình còn trẻ, hút một chút không sao”

Những suy nghĩ như: “Chỉ hút lúc đi chơi.”  “Không hút mỗi ngày thì không nghiện.”  “Khi nào muốn bỏ thì bỏ, có thể khiến người trẻ bỏ qua những dấu hiệu phụ thuộc ban đầu.

Thực tế, vấn đề không chỉ nằm ở số lần hút mà còn ở khả năng kiểm soát việc sử dụng.

Nếu người trẻ bắt đầu: Thường xuyên nghĩ đến vape, muốn hút khi căng thẳng hoặc buồn chán, khó chịu khi không được hút,...thì đây là những dấu hiệu cần được quan tâm.

“Còn trẻ” không phải lý do để xem nhẹ nguy cơ phụ thuộc nicotine.

Suy nghĩ mình còn trẻ hút một chút không sao

Ảnh hưởng từ bạn bè, mạng xã hội và môi trường xung quanh

Nhiều người bắt đầu vape không phải vì chủ động tìm nicotine mà vì:

• Bạn bè rủ rê.
• Muốn hòa nhập với nhóm.
• Tò mò khi thấy người khác sử dụng.
• Bị ảnh hưởng bởi hình ảnh vape trên mạng xã hội.
• Xem thuốc lá điện tử như một trào lưu hoặc biểu tượng cá tính.
  
  

Tại Việt Nam, thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng đã bị cấm sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, chứa chấp, vận chuyển và sử dụng theo Nghị quyết 173/2024/QH15.

Vì vậy, gia đình và nhà trường cần giúp trẻ nhận diện áp lực từ bạn bè, biết cách từ chối và tránh xa các sản phẩm nicotine.

Sử dụng vape để giải tỏa căng thẳng, buồn chán hoặc áp lực

Một số bạn trẻ tìm đến vape khi:

• Áp lực học tập.
• Căng thẳng trong gia đình.
• Buồn chán hoặc cô đơn.
• Gặp vấn đề trong các mối quan hệ.
• Muốn tìm một cách nhanh chóng để cảm thấy dễ chịu hơn.

Điều đáng lưu ý là khi đã phụ thuộc nicotine, cảm giác khó chịu khi thiếu nicotine có thể khiến người dùng tiếp tục hút. Từ đó hình thành vòng lặp:

Căng thẳng → hút vape → tiếp tục sử dụng → thèm nicotine → khó chịu khi không hút → lại hút.

Do đó, nếu trẻ thường xuyên tìm đến thuốc lá điện tử để đối phó với stress, không nên chỉ cấm hút, mà cần tìm hiểu nguyên nhân và đánh giá nguy cơ phụ thuộc nicotine.

Không nhận diện được những dấu hiệu phụ thuộc ban đầu

Phụ thuộc nicotine có thể bắt đầu bằng những biểu hiện khá kín đáo:

• Thường xuyên thèm vape.
• Luôn muốn mang vape theo người.
• Khó kiểm soát số lần hút.
• Bồn chồn, cáu gắt hoặc khó tập trung khi không hút.
• Đã cố bỏ nhưng nhanh chóng sử dụng lại.
• Tiếp tục hút dù biết việc sử dụng gây ảnh hưởng tiêu cực.
  
  

Không nên chỉ dựa vào câu hỏi “mỗi ngày hút bao nhiêu lần?” để đánh giá. Điều quan trọng hơn là xem người trẻ có còn khả năng kiểm soát hành vi sử dụng hay không.

Đừng để “hút thử” trở thành sự phụ thuộc – giới trẻ cần chủ động từ bỏ thuốc lá điện tử

“Chỉ hút thử”, “khi nào muốn bỏ thì bỏ” hay “còn trẻ hút một chút không sao” có thể khiến người trẻ đánh giá thấp nguy cơ của thuốc lá điện tử.

Nếu sản phẩm chứa nicotine, việc sử dụng lặp lại có thể dẫn đến phụ thuộc nicotine. Người dùng có thể dần xuất hiện cảm giác thèm, khó chịu khi không hút hoặc nhiều lần muốn bỏ nhưng không thành công.

Vì vậy, đừng chờ đến khi “không bỏ được” mới nhận ra vấn đề.

Nhận ra vấn đề càng sớm, cơ hội thay đổi càng tốt

Phụ thuộc nicotine có thể diễn ra âm thầm. Một số dấu hiệu đáng chú ý:

• Thường xuyên thèm hoặc nghĩ đến vape.
• Khó kiểm soát số lần sử dụng.
• Luôn muốn mang thuốc lá điện tử theo người.
• Bồn chồn, cáu gắt, khó tập trung khi không hút.
• Đã muốn bỏ nhưng nhanh chóng sử dụng lại.
• Tiếp tục hút dù nhận thấy những ảnh hưởng tiêu cực.
  
  

  Nhận ra vấn đề càng sớm, càng dễ thay đổi

👉 Nhận diện sớm giúp người trẻ có cơ hội chủ động thay đổi trước khi sự phụ thuộc trở nên khó kiểm soát.

Không nên đánh giá thấp sự phụ thuộc nicotine

“Hút ít thì không nghiện” hoặc “muốn bỏ lúc nào cũng được” là những suy nghĩ cần tránh.

Mức độ phụ thuộc không chỉ được nhìn qua số lần hút mà còn qua:

• Khả năng kiểm soát việc sử dụng.
• Mức độ thèm nicotine.
• Phản ứng khi không được sử dụng.
• Khả năng dừng lại khi đã muốn bỏ.
  
  

Đặc biệt, thanh thiếu niên là nhóm cần được bảo vệ vì não bộ vẫn đang phát triển và nicotine có thể ảnh hưởng đến các chức năng liên quan đến sự chú ý, học tập, tâm trạng và kiểm soát hành vi.

👉 Thuốc lá điện tử không nên được xem đơn thuần là một “thói quen tuổi trẻ” nếu đã xuất hiện dấu hiệu phụ thuộc.

Chủ động tìm kiếm sự hỗ trợ thay vì âm thầm chịu đựng

Không phải ai cũng có thể tự bỏ thuốc lá điện tử ngay lập tức, đặc biệt khi đã xuất hiện sự phụ thuộc nicotine.

Người muốn từ bỏ có thể bắt đầu bằng:

• Xác định lý do muốn bỏ vape.
• Đặt mục tiêu và thời điểm ngừng sử dụng.
• Tránh môi trường, tình huống dễ kích thích việc hút.
• Chia sẻ với người thân hoặc người đáng tin cậy.
• Tìm hiểu cách kiểm soát cơn thèm và triệu chứng cai.
• Trao đổi với bác sĩ/chuyên gia y tế nếu gặp khó khăn.
  
  

⚠️ Không nên tự ý sử dụng thuốc hoặc áp dụng phương pháp cai truyền miệng, đặc biệt với người chưa thành niên. Trường hợp có dấu hiệu phụ thuộc rõ rệt nên được đánh giá và hướng dẫn phù hợp.

Gia đình cần đồng hành thay vì chỉ trách phạt

Khi phát hiện con sử dụng thuốc lá điện tử, mắng mỏ hoặc đe dọa có thể khiến trẻ che giấu hành vi thay vì chia sẻ vấn đề.

Cha mẹ nên bình tĩnh tìm hiểu:

• Con bắt đầu sử dụng từ khi nào?
• Ai hoặc môi trường nào ảnh hưởng?
• Con thường hút trong hoàn cảnh nào?
• Có cảm giác thèm hoặc khó chịu khi không hút không?
• Đã từng cố gắng bỏ chưa?
  
  

Mục tiêu là hiểu mức độ phụ thuộc và tìm nguyên nhân, không chỉ tìm người để trách phạt.

Nếu trẻ sử dụng vape để đối phó với stress, áp lực học tập, buồn chán hoặc ảnh hưởng từ bạn bè, gia đình cũng cần hỗ trợ trẻ xây dựng cách ứng phó lành mạnh hơn.

👉 Một gia đình biết lắng nghe có thể trở thành nguồn hỗ trợ quan trọng trong quá trình từ bỏ nicotine.

Chủ động từ bỏ hôm nay, đừng chờ đến khi không thể bỏ

“Hút thử” không đồng nghĩa với nghiện, nhưng sử dụng nicotine lặp lại có thể dẫn đến phụ thuộc. Vì vậy, càng sớm nhận ra vấn đề, người trẻ càng nên chủ động tìm cách dừng sử dụng.

Cai Nghiện Tại Nhà Heantos 4 là đơn vị tư vấn, đồng hành và hỗ trợ thông tin về cai nghiện, giúp người sử dụng và gia đình có thêm thông tin để nhận diện vấn đề và tìm hướng hỗ trợ phù hợp.

Thuốc lá điện tử có thể bắt đầu từ một lần “hút thử”, nhưng nếu sản phẩm chứa nicotine và được sử dụng lặp lại, người trẻ có thể dần hình thành sự phụ thuộc mà không nhận ra.

Đừng để sự chủ quan biến một thói quen tưởng chừng vô hại thành sự phụ thuộc kéo dài. Nhận diện sớm, chủ động từ bỏ nicotine và tìm kiếm hỗ trợ phù hợp sẽ giúp người trẻ có thêm cơ hội thay đổi, đồng thời giảm áp lực cho bản thân và gia đình.

Liên hệ Cai Nghiện Tại Nhà Heantos 4 tư vấn cai nghiện thuốc lá điện tử

Nếu bạn hoặc người thân đang khó từ bỏ thuốc lá điện tử, đừng âm thầm chịu đựng hoặc tự áp dụng các phương pháp cai truyền miệng. Cai Nghiện Tại Nhà Heantos 4 cung cấp thông tin và tư vấn, đồng hành cùng người sử dụng và gia đình trong quá trình tìm hiểu vấn đề phụ thuộc và lựa chọn hướng hỗ trợ phù hợp.

👉 Liên hệ Cai Nghiện Tại Nhà Heantos 4 để được tư vấn về cai nghiện thuốc lá điện tử và giải đáp những băn khoăn liên quan đến sự phụ thuộc nicotine.

Nghiên Cứu & Phát Triển Heantos 4 - GS.TS Trần Văn Sung:

Nhà A18, số 18 Hoàng Quốc Việt, Nghĩa Đô, Cầu Giấy, Hà Nội

Mobile: 0982850619 - 0967869916

Zalo: 0986609890